Arapça çalışan hemen herkesin bir kelime biriktirme yöntemi vardır. Kimi defterin kenarına yazar, kimi telefonda ekran görüntüsü alır, kimi kendine mesaj atar. Sorun kelimeyi o anda kaydetmekte değil; birkaç gün sonra dönüp baktığınızda bütün bu notların birbirinden kopuk olmasıdır.
İyi bir kelime listesi, “öğrenmem gereken kelimeler” deposu değildir. Size kelimenin nereden geldiğini hatırlatmalı, benzer kelimeleri bir arada görmenizi sağlamalı ve tekrar yaparken neye çalışacağınızı açık hâle getirmelidir. Listeyi nasıl kurduğunuz bu yüzden önemlidir.
Bağlam Sözlük’te bunu üç farklı yoldan yapabilirsiniz: Aradığınız kelimelerden sıfırdan liste oluşturabilir, hazır listeleri kendi hesabınıza aktarabilir veya favori ve arama geçmişinizde biriken kelimeleri sonradan düzenleyebilirsiniz.
Kendi listenizi sıfırdan kurmak
Diyelim ki uluslararası ilişkilerle ilgili bir metin okuyorsunuz ve مُفَاوَضَات, عُقُوبَات gibi kelimelerle karşılaştınız. Kelimeyi Bağlam Sözlük’te aradığınızda Türkçe karşılıklarının yanında örnek cümleleri, eşdizimleri ve varsa ilgili biçimleri de görebilirsiniz. Asıl avantaj, kelimeyi sözlükte gördüğünüz anda çalıştığınız konuya ait bir listeye ekleyebilmenizdir.
Arama sonucundaki Listeye Ekle seçeneğini kullanabilir veya kartı sola kaydırabilirsiniz. Henüz uygun bir listeniz yoksa o anda “Diplomasi”, “Siyaset Metinleri” ya da doğrudan kullandığınız dersin adıyla yeni bir liste açabilirsiniz. Adlandırma küçük bir ayrıntı gibi görünse de birkaç ay sonra hangi listenin ne işe yaradığını anlamanızı sağlar.
Listeyi oluşturduktan sonra Listelerim bölümünden kelimeleri yeniden gözden geçirebilir, gereksiz olanları çıkarabilir ve listeyi zaman içinde genişletebilirsiniz. Burada önemli olan her kelimeyi saklamak değil, dönüp çalışacağınız bir liste oluşturmaktır.
Kelimeyi yalnız Türkçe karşılığıyla kaydetmek yerine en az bir kullanım örneğiyle birlikte düşünmek daha yararlıdır. Örneğin قَرَار için yalnızca “karar” yazmak yerine اِتَّخَذَ قَرَارًا gibi sık kullanılan bir birlikteliği de görmek, kelimeyi gerçek bir cümlede tanımanızı kolaylaştırır. Arapçada eşdizimlerin neden önemli olduğunu anlattığımız yazıda bu meseleyi daha ayrıntılı ele alıyoruz.
Hazır listeleri başlangıç noktası olarak kullanmak
Bazen ne çalışacağınız bellidir ama listeyi sıfırdan kurmakla vakit kaybetmek istemezsiniz. YDS/YÖKDİL, ekonomi, sağlık, eğitim veya uluslararası ilişkiler gibi belirli bir alanda çalışıyorsanız Bağlam Sözlük’teki Hazır Listeler işe yarayabilir.
Hazır listeyi kendi koleksiyonunuza aktardıktan sonra onu olduğu gibi kullanmak zorunda değilsiniz. Bildiğiniz kelimeleri çıkarabilir, kendi kaynaklarınızdan yeni kelimeler ekleyebilir, hatta listenin adını çalışma amacınıza göre değiştirebilirsiniz. Hazır listenin faydası, size bitmiş bir müfredat sunması değil; boş sayfayla başlamanızı engellemesidir.
Özellikle sınav çalışırken bu fark önemlidir. Örneğin “YDS Ekonomi” gibi bir listeyi aldıktan sonra çözdüğünüz denemelerde karşılaştığınız yeni kelimeleri aynı listeye ekleyerek zamanla size ait, sınav geçmişinizden beslenen bir çalışma arşivi oluşturabilirsiniz.
Favoriler ve arama geçmişini sonradan düzenlemek
Sözlük kullanırken her kelimeyi o anda doğru listeye yerleştirmek mümkün olmayabilir. Bir süre sonra favorilerinizde veya arama geçmişinizde onlarca kelime birikir. Bunları kayıp veri gibi görmek yerine, toplu seçimle sonradan tasnif edebilirsiniz.
Favoriler veya Geçmiş bölümünde çoklu seçim yaparak aynı konuya ait kelimeleri belirleyip yeni ya da mevcut bir listeye eklemek yeterlidir. Bu yöntem özellikle sözlüğü yoğun kullananlar için faydalıdır; çünkü doğal okuma veya ders sırasında karşılaştığınız kelimeler, sonradan kendi çalışma malzemenize dönüşür.
İyi bir listeyi nasıl düzenlemeli?
Liste düzenlerken tek doğru yöntem yok. Hangi düzenin daha kullanışlı olduğu, ne için Arapça çalıştığınıza bağlıdır.
Temaya göre çalışıyorsanız “ekonomi”, “medya”, “eğitim”, “günlük hayat” gibi listeler mantıklıdır. Belirli bir ders veya metin üzerinden ilerliyorsanız “Metin Okuma 3. Hafta”, “YDS Deneme 4” veya “Kelile ve Dimne” gibi kaynak temelli listeler daha fazla anlam taşır. Seviyeniz hızla değişiyorsa başlangıç, orta ve ileri gibi seviye ayrımları da kullanılabilir.
Buna karşılık “Kelimelerim” adıyla yüzlerce kelimenin atıldığı tek bir liste çoğu zaman kısa sürede işlevini kaybeder. Böyle bir listeye yeni kelime eklemek kolaydır; neyi, ne zaman ve neden tekrar edeceğinize karar vermek zordur.
Ders notlarındaki kelimeleri düzenli listelere dönüştürmek için hazırladığımız rehberde kaynak temelli çalışma akışını adım adım görebilirsiniz.
Listeyi oluşturduktan sonra ne yapacaksınız?
Kelime listesi ancak tekrarın ham maddesidir. Listenin değerini belirleyen şey, kelimelerle daha sonra ne yaptığınızdır.
Bağlam Sözlük’te liste ayrıntı ekranından kelimelerin anlamlarını, örnek cümlelerini, eşdizimlerini, fiil çekimlerini ve çoğul biçimlerini inceleyebilirsiniz. Fakat yalnızca tekrar tekrar bakmak yerine zaman zaman yönü ters çevirmek daha faydalıdır: Türkçe anlamı görüp Arapçasını hatırlamaya çalışın, kelimeyle bir cümle kurun veya yanında hangi fiilin ya da edatın geldiğini zihninizden çağırın. Geri çağırma üzerine yapılan araştırmalar, bilginin yalnızca yeniden görülmesiyle onu zihinden üretmeye çalışmanın aynı öğrenme faaliyeti olmadığını gösteriyor. Bu yaklaşımın kelime öğrenimindeki karşılığını başka bir yazımızda ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.
Listenizde en az beş kelime seçerek Yapay Zeka ile Metin Oluştur özelliğini de kullanabilirsiniz. Hikâye, makale veya diyalog türlerinden birini seçtiğinizde kelimeleriniz oluşturulan metin içinde vurgulanır. Böylece aynı kelimeyi bir liste satırı olarak değil, cümlede üstlendiği işleve ve çevresindeki kelimelere bakarak tekrar etmiş olursunuz.
Yapay zeka ile Arapça metin oluşturma özelliğinin ayrıntılı kullanımını burada bulabilirsiniz.
Kâğıt üzerinde çalışmak isteyenler için
Ekrandan çalışmak herkese uygun değil. Bu nedenle kelime listelerini veya oluşturduğunuz metinleri PDF’e dönüştürmek de mümkün.
Kelime listesinden PDF Oluştur seçeneğini kullandığınızda çevirilerin ve örnek cümlelerin yer aldığı A4 çalışma sayfası hazırlanır; sayfada kendi notlarınız veya örnek cümleleriniz için boş alanlar da bulunur. Örnek kelime listesi PDF çıktısını inceleyebilirsiniz.
Yapay zekayla oluşturduğunuz metinleri de PDF olarak dışarı alabilirsiniz. Seçtiğiniz kelimeler metin içinde vurgulanır; isterseniz Türkçe çeviriyi de belgeye ekleyebilirsiniz. Örnek yapay zeka metni PDF çıktısı burada yer alıyor.
Listeyi paylaşmak
Bir listeyi yalnızca kendiniz için kullanmak zorunda değilsiniz. Liste ayrıntı ekranındaki Paylaş seçeneğiyle bağlantı oluşturabilir; bunu arkadaşlarınıza veya öğrencilerinize gönderebilirsiniz. Bağlantıyı açan kişinin Bağlam Sözlük’ü telefonuna kurmuş olması gerekmez.
Bu özellik öğretmenler için ayrıca kullanışlıdır. Ders öncesinde hedef kelimeleri bir listede paylaşabilir, ders sonrasında o listeyi genişletebilir veya öğrencilerin aynı kelime grubuyla çalışmasını sağlayabilirsiniz.
Sonuç: listeyi arşiv değil, çalışma alanı olarak görün
İyi hazırlanmış bir kelime listesi zamanla değişir. Bildiğiniz kelimeler çıkar, yeni karşılaştıklarınız eklenir, bazı listeler bölünür ve bazıları birleşir. Bu hareketlilik kötü bir düzenin değil, yaşayan bir çalışma sisteminin göstergesidir.
Kısacası amaç mümkün olduğunca çok kelime depolamak değil; ihtiyacınız olan kelimeleri yeniden bulabileceğiniz, tekrar edebileceğiniz ve bağlam içinde kullanabileceğiniz bir yapı kurmaktır. Bağlam Sözlük’teki liste araçları da en çok bu amaçla kullanıldığında anlam kazanır.
Kaynaklar ve İleri Okuma
- Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention (Psychological Science)
- Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis (Psychological Bulletin)
- The critical role of retrieval practice in long-term retention (Trends in Cognitive Sciences)
- Paul Nation’ın kelime bilgisi kaynakları
Arapça öğrenmeye başlamak ister misiniz?
Bağlam Arapça Sözlük ile eşdizimler, Yapay Zeka metinleri ve PDF çalışma kağıtlarıyla daha düzenli çalışın.
